İnternet gazeteciliği artık “bir güç”... Peki, bu gücün kuralları ne olacak?

Gazeteciliğin adresi değişiyor.

Eskiden sabahları gazete bayilerinin önünde bekleyen okur, bugün haberin kendisine gelmesini bekliyor.

Televizyonun ana haber bültenini beklemek de artık birçok kişi için geçmişte kalan bir alışkanlık.

Bana göre o da bitti.

Haber, Artık Cebimizde.

Bir telefon ekranında, bir internet sitesinde, bir sosyal medya hesabında birkaç saniye içerisinde karşımıza çıkıyor.

İşte Adalet Bakanı Akın Gürlek’in internet gazeteciliğiyle ilgili sözleri tam da bu dönüşümün fotoğrafını çekiyor.

Gürlek açıkça söylüyor: “İnternet gazeteciliği, internet basını bir güç.”

Aslında bu cümle, yalnızca dijital medyanın geldiği noktayı değil, önümüzdeki dönemde gazeteciliğin nasıl şekilleneceğini de anlatıyor.

Çünkü artık internet medyası, geleneksel medyanın yanında duran yardımcı bir mecra değil.

Başlı başına bir medya gücü. Hatta çoğu zaman haberin ilk adresi...

HIZ VAR AMA SORUMLULUK DA VAR

Fakat burada çok önemli bir ayrıntı var.

İnternet gazeteciliğinin gücü yalnızca haberin hızlı verilmesinden kaynaklanmıyor.

Asıl güç, toplumun gündemini belirleyebilme kapasitesinde.

Bir haber birkaç dakika içerisinde yüz binlerce kişiye ulaşabiliyor.

Bir iddia, doğru olup olmadığı araştırılmadan binlerce kez paylaşılabiliyor.

Bir kişinin adı, bir kurumun itibarı, bir olayın algısı birkaç saat içerisinde değişebiliyor.

İşte tam burada gazeteciliğin temel ilkeleri devreye giriyor:

Doğruluk...

Tarafsızlık...

Teyit...

Sorumluluk...

Çünkü internetin hızı, gazeteciliğin sorumluluğunu azaltmıyor.

Tam tersine artırıyor.

Bir gazetecinin yaptığı hata artık yalnızca gazetenin ertesi günkü nüshasında kalmıyor.

Arama motorlarında, sosyal medya platformlarında ve dijital arşivlerde yıllarca yaşamaya devam ediyor.

“TEK ÇATI” TARTIŞMASI NEDEN ÖNEMLİ?

Bakan Gürlek’in açıklamalarındaki bir başka önemli başlık ise internet gazetecilerinin tek bir çatı altında toplanması gerektiği yönündeki değerlendirmesi yerin de bir tespit.

Katılmamak mümkün değil.

Bu konu uzun zamandır tartışılıyor.

Çünkü dijital medya büyüdü ama hukuki altyapı aynı hızda gelişmedi.

Bugün internet ortamında gerçekten gazetecilik yapan, istihdam sağlayan, vergi ödeyen, haber merkezleri bulunan, muhabir çalıştıran ciddi yayın kuruluşları var.

Ama aynı ortamda...

Bir sosyal medya hesabından haber yapanlar da var. Kim olduğu belli olmayan internet siteleri de var. Sorumlusu bulunamayan yayın organları da var.

Hatta yalnızca belirli kişilere yönelik yayın yapan, habercilik ile kişisel hesaplaşmayı birbirine karıştıran yapılar da var.

Dolayısıyla mesele yalnızca “İnternet Gazeteciliğine Yasa” çıkarmak değil.

Asıl mesele, gazetecilik yapanla gazetecilik görüntüsü altında başka amaçlarla hareket edeni birbirinden ayırabilmek.

Asıl mesele bu.

Ama burada çok dikkatli olmak gerekiyor

Yeni bir düzenleme ihtiyacı açık.

Fakat düzenleme yapmak ile medyayı düzenlemek arasında çok ince bir çizgi var.

İnternet medyasına getirilecek her kuralın bir tarafında sorumluluk, diğer tarafında ise basın özgürlüğü bulunuyor.

Devlet elbette internet ortamındaki suçlarla, dezenformasyonla, sahte hesaplarla ve hukuka aykırı içeriklerle mücadele etmeli.

Fakat bunu yaparken gerçek gazeteciliğin önünü kesecek, eleştirel haberciliği baskılayacak veya kamu yararına yapılan yayınları zorlaştıracak bir mekanizma ortaya çıkmamalı.

Çünkü demokrasilerde güçlü medya kadar Özgür Medya da gereklidir.

SOSYAL MEDYA İÇİN EKİM AYI İŞARETİ

Gürlek’in açıklamalarındaki belki de en dikkat çekici bölüm ise sosyal medyaya yönelik yeni düzenleme.

Bakan, düzenlemenin Ekim ayında yürürlüğe girmesinin planlandığını söylüyor.

Burada özellikle sorumlusu bulunmayan internet siteleri ve hesaplara dikkat çekiliyor.

Bu, ilk bakışta anlaşılabilir bir ihtiyaç.

Bir internet sitesinin sahibi belli değilse...

Adresine ulaşılamıyorsa...

Genel yayın yönetmeni yoksa...

Hukuki bir muhatap bulunamıyorsa...

Bir suç işlendiğinde veya kişilik hakları ihlal edildiğinde vatandaş kime başvuracak?

Bu sorunun cevabı olmalı.

Fakat aynı anda şu soru da sorulmalı:

Sorumluluk mekanizması oluşturulurken gazetecinin haber yapma özgürlüğü nasıl korunacak?

İşte yeni düzenlemenin başarısı biraz da bu soruya verilecek cevapta yatıyor.

DİJİTAL MEDYA ARTIK “ALTERNATİF” DEĞİL

Bugün hala internet gazeteciliğini geleneksel medyanın küçük kardeşi gibi görenler varsa, artık bu bakış açısından vazgeçmenin zamanı geldi.

Çünkü internet medyası büyüdü.

Okur değişti.

İzleyici değişti.

Haber tüketme alışkanlığı değişti.

Dolayısıyla gazetecilik de değişmek zorunda.

Ancak değişmesi gereken yalnızca teknoloji değil.

Bana göre meslek anlayışı da değişmeli.

İnternet sitesi açmak gazeteci olmak için tek başına yeterli olmamalı.

Bir haberin milyonlara ulaşabilmesi, onun doğru olduğu anlamına gelmemeli.

Tıklanma sayısı gazeteciliğin ölçüsü haline gelmemeli.

“Önce ben vereyim” anlayışının yerini “önce doğru vereyim” anlayışı almalı.

Çünkü internet gazeteciliğinin asıl gücü hızında değil, güvenilirliğinde.

ŞİMDİ SIRA UYGULAMADA

Adalet Bakanı Akın Gürlek’in açıklamaları önemli. Çünkü ilk kez değil ama güçlü biçimde bir gerçek yeniden ortaya konuluyor:

İnternet medyası artık siyasetin, toplumun ve kamuoyunun göz ardı edemeyeceği kadar büyük bir güç.

Asıl mesele bu gücün nasıl düzenleneceği.

Ekim ayında gündeme gelmesi beklenen sosyal medya düzenlemesi ve internet gazeteciliğine yönelik olası yeni yasal çerçeve, bu nedenle yalnızca gazetecileri değil, haber alan her vatandaşı ilgilendiriyor.

Çünkü mesele gazetecinin meselesi olmaktan çıktı. Mesele, vatandaşın doğru bilgiye ulaşma hakkı.

Ve unutulmaması gereken bir gerçek daha var: Güçlü medya gerekir.

Ama güçlü medyanın yanında... Özgür medya gerekir. Sorumlu medya gerekir. Güvenilir medya gerekir.

Çünkü gazeteciliğin geleceği yalnızca internetin hızında değil...

Gerçeğin peşinden gitme cesaretinde yatıyor.