Tabela gazeteciliği: Uluslararası, Federasyon, Konfederasyon...

Türkiye’de hızla çoğalan “uluslararası” sıfatlı basın yapıları, gazeteciliği güçlendirmek yerine çoğu zaman bir statü alanına dönüştürüyor.

Basın dünyasında bazı kelimeler vardır ki tek başına güven üretir: “uluslararası”, “konfederasyon”, “federasyon”… Bu kavramlar ilk duyulduğunda kurumsallık, ciddiyet ve güç çağrışımı yapar. Ancak mesele, bu kelimelerin ağırlığında değil; içlerinin ne kadar dolu olduğundadır.

Türkiye’de son yıllarda hızla çoğalan “uluslararası” sıfatlı basın örgütleri tam da bu noktada sorgulanmayı hak ettiğine inanıyorum.Dışarıdan bakıldığında etkileyici görünen bu yapılar, kapısını araladığınızda aynı etkiyi yaratmıyor. Görüntü ile gerçeklik arasındaki mesafe, sanıldığından çok daha büyük.

Kâğıt üzerinde her şey kusursuz: “küresel entegrasyon”, “mesleki dayanışma”, “standartların yükselmesi”…Ne ararsanız var. Söylenen ile uygulama arasındaki farka baktığınız da tablo bir anda değişiyor.

Çünkü bu yapıların önemli bir kısmı gazeteciliği güçlendiren mekanizmalar üretmek yerine, gazetecilik üzerinden bir “statü alanı” inşa ediyor. Meslek, amaç olmaktan çıkıyor; araç haline geliyor.

Avrupa’daki örneklere baktığınızda fark çarpıcıdır. Orada gazetecilik örgütleri isimleriyle değil, yaptıklarıyla var olur.

Gazetecinin hakkını savunur, baskıya karşı açık pozisyon alır, gerektiğinde bedel ödemekten çekinmez.

Çünkü meşruiyetlerini unvanlardan değil, eylemlerinden alırlar.

Türkiye’de ise gazetecilik giderek bir meslekten çok bir kimlik alanına dönüşüyor.

Bugün basının en kritik sorunlarından biri de tam olarak burada yatıyor: Gazetecilik yapanla, sadece “kart taşıyan” arasındaki fark giderek siliniyor.

Bu bulanıklık, mesleğin itibarını doğrudan aşındırıyor.

Faaliyet anlayışı da bu sorunun bir yansıması. Avrupa’daki yapılar “hak üretir”; yani somut kazanımlar sağlar, meslektaşlarını korur, standartları yükseltir. Türkiye’de ise çoğu yapı “etkinlik üretir”.

Plaket törenleri, temsilcilik dağılımları, protokol ziyaretleri…

Gazetecilik adına yapılan faaliyetlerin merkezinde çoğu zaman bunlar yer alır.

Gelelim “uluslararası” meselesine…

Gerçek anlamda uluslararası olmak; sınır ötesi etki, çok ülkeli temsil, bağımsız iş birliklerive küresel görünürlük gerektirir.

Bu, yalnızca isimle değil; sürekli, ölçülebilir ve denetlenebilir faaliyetle mümkündür.

Oysa Türkiye’de bu kavram çoğu zaman bir etikete indirgenmiş durumda:

Faaliyet yerel, etki sınırlı, ama isim küresel.

Kaç ülkede varsınız? Kimi temsil ediyorsunuz? Ne üretiyorsunuz? Ve en önemlisi: Kime, neye karşı durabiliyorsunuz?

Bu sorulara verilen cevaplar, bir yapının gerçekten “uluslararası” mı yoksa yalnızca “uluslararası görünümlü” mü olduğunu ortaya koyar.

Çünkü gazetecilikte itibar; unvanla değil, risk almakla, bedel ödemekleve gerçeğin yanında durmakla kazanılır.

Gerisi yalnızca etikettir.