Fransız Jeanne d’Arc mı Nezahat Onbaşı mı?

Değerli okurlarım, tarihimize ne kadar sahip çıkıyoruz ve ülkemizin bağımsızlığı için canını hiçe saymış kaç yiğit veya Koçyiğit hakkında bilgimiz var.

Bu sorunun cevabını gelin Fransız tarihinde arayalım.

Bunu yaparken de bizim için canını hiçe saymış çocuk yaştan itibaren ömrünü cephe de geçirmiş bir değerimizden bahsedeceğim. Fransa tarihinde ön plana çıkmış yaptığı çalışmalarla halk kahramanı olmuş bir kişi ile bizim tarihimize adını altın harflerle yazdırmış Nezahat Onbaşı’nın benzerliğinden ve bu benzerliğin sonucunda ona gösterdiğimiz değeri ifade etmeye çalışacağım.

BİR KAHRAMANIN İNŞASI: JEANNE D’ARC

Şimdi Fransa tarihine adını yazdırmayı başarmış Jeanne d’Arc kim onu tanıyalım.

Fransa’nın Domrémy köyünde 5 çocuklu bir çiftçi ailesinin ortanca çocuğu olarak dünyaya gelen bir kişi. İlginç olan bir savaşın ortasında doğmuş olması.

Bahsi geçen savaş 1400’lü yılların başında Fransa-İngiltere arasında meydana gelen Yüzyıl Savaşlarıdır.

Jeanne d’Arc 12 yaşlarına geldiğinde, meşhur Hristiyan azizelerinin rüyalarına girdiğini söylemeye başlamıştır. Rüyasına giren azizelerin, ona ülkesini İngilizlerden kurtarabileceğini söylediklerini belirtmekteydi. Bu rüyaya göre Jeanne d’Arc Fransızlara göre bir nevi seçilmiş kutsal bir kurtarıcıydı.

16 yaşına geldiğinde evden kaçarak Fransa Kralı VII. Charles’ın huzuruna kadar çıktı ve durumu Kral’a anlattı. Kral, genç kızın anlattıklarına çok şaşırmış ve onun doğru söyleyip söylemediğini anlamak için Fransa’nın en büyük Kilisesine göndermiştir. Din adamları birkaç sorgudan sonra Jeanne d’Arc’ın gerçek bir kutsal kurtarıcı olduğuna inanmışlardır. Emrine birkaç asker verilerek savaşa katılmasına müsaade edilmiştir.

Gerçekten de yaptığı mücadele ile 1429 yılında İngiliz işgalindeki Orleans’ın geri alınmasına vesile olmuştur. Herhangi bir kadının bu denli başarılı bir savaşçı olabilmesi pek görülmüş değildi. Fakat Jeanne d’Arc çok iyi bir savaşçı haline gelmişti. İnsanların güvenini ve saygısını da kazanmıştı. Artık onunla beraber Fransa yükselişe geçmişti.

Ne yazık ki Jeanne d’Arc için aynı şey söz konusu değildi. Birkaç başarılı zaferden sonra başına çok kötü bir şey geldi. Neyse biz konumuza dönelim.

BİZİM KAHRAMANIMIZ “NEZAHAT ONBAŞI”

Nezahat Onbaşı Türk tarihine altın harflerle yazılmış bir kişi olmasına rağmen çok azımızın onun hakkında fikri vardır.

Oysaki biraz önce bahsi geçen Fransız Jeanne d’Arc’ı tüm dünya tanıyor.

Sanırım sokakta anket yapsak Fransız kahraman daha fazla tanınır. Çünkü onlar tarihlerine inanın bizden daha çok önem vermekteler. Bakın onların medyasına, sinemasına, kitaplarına vatanı uğruna mücadele edenleri efsaneleştirerek bir dünya kahramanı haline getirmişlerdir.

Biz ise yakın tarihimizdeki kişileri yeni nesillere kavratmakta zorlanıyoruz. Onun için geçmişte vatan uğruna canlarını ortaya koymuş şehit ve gazilerimizi kalbimizin en güzel yerine koymamız gerekmekte ve o bilinçle kendimizi yetiştirmeliyiz.

CEPHEDE BÜYÜYEN BİR ÇOCUK

Şimdi gelelim bizim kahramanımız Nezahat Onbaşı'ya.

Alay Komutanı Hâfız Hâlid Bey genç yaşta eşini kaybetmiştir. Eşin’den kendine tek emanet kalan 8 yaşındaki kızları Nezahat olmuştur. Halid Bey, Nezahat’ı annesi ölünce kimseye bırakamamış, yanına almıştır.

Artık Nezahat için yeni bir hayat başlayacaktır. Oyun çağındaki Nezahat babasının bu kararı ile savaş meydanlarında yaşamını sürdürecek cepheden cepheye koşacaktır. İlk olarak Çanakkale cephesinde savaş havasını soluyacaktır.

Halid Bey’in komutasındaki alay kısa bir süre sonra İzmit’e nakledilecektir. Nezahat burada talimlere katılmış mükemmel at binmeyi, silah kullanmayı öğrenmiş ve 12 yaşında ‘onbaşı’ rütbesini almıştır. Babasının yanında o cephe senin bu cephe benim sürekli çarpışmalara katılmış ve yüzden fazla düşman askerini öldürmüştür.

CEPHEDE BİR SEMBOL

Nezahat, Kurtuluş Savaşı sırasında 10–12 yaşlarına gelmişti. Babası Hâfız Halid Bey’in yanında birçok savaşa katılmıştı. Bu küçük kız çocuğunun cephede en önde yer alması askere de ayrı bir güç ve moral kaynağı olmaktaydı.

Bu harika küçük kız, yaşından beklenmeyecek derecede büyük cesaret örnekleri vererek babası Hafız Halid Bey’in kumandasındaki 70. Alay’ın birçok zaferinin kazanılmasına katkı sağlamıştır. Gediz Muharebelerinde geri çekilen askerlerin önüne çıkarak, “Durun! Nereye gidiyorsunuz?” diye haykırarak etrafına olağanüstü bir cesaret aşılamıştır.

UNUTULAN BİR MADALYA

Nezahat Onbaşı, savaştan sonra babası ile İstanbul’da yaşadı. Önce Bursa Amerikan Kız Koleji’nde, ardından İstanbul Kumkapı’da açılan Fransız Jan Dark Enstitüsü’nde öğrenim gördü.

Babasının ikinci evliliği üzerine okuldan alındı, ortaokuldan sonra eğitimine devam etmedi. 1931’de İstiklal Madalyası sahibi genç bir asker olan Yüzbaşı Mehmet Rıfat Bey ile evlendi. Çift, Soyadı Kanunu çıktığında “Baysel” soyadını aldı ve iki kız çocuğu sahibi oldu.

24 Eylül 1994 tarihinde Gülhane Askeri Tıp Akademisi’nde hayatını kaybetti. Naaşı, Karacaahmet Mezarlığı’na defnedildi.

NEZAHAT ONBAŞI’NIN İSTİKLAL MADALYASI HİKÂYESİ;

Nezahat Onbaşı 30 Ocak 1921 tarihinde, TBMM’de İstiklal Madalyası ile ödüllendirilmesi önerilmiş, bu öneri TBMM’ de coşkuyla kabul edilmiş, ancak Kurtuluş Savaşı’nın karmaşası içinde işleme konulamamıştır.

Daha sonra ki süreçlerde de TBMM tarafından kararın yerine getirilmesi unutulmuştur. Nezahat Onbaşı’da hiçbir zaman “Madalyamı verin!” talebinde bulunmamıştır.

Ancak karardan 65 yıl sonra 78 yaşında iken TBMM tarafından kendisine “Şükran Belgesi’ verilmesine karar verilmiştir. Nezahat Hanım bu tören sırasında çok duygulanmış gözyaşlarını tutamamıştı.

SON SÖZ

Alayda şehit olan bir erimizin cebinden çıkan, annesine yazdığı mektubunda “biz Mehmetçik Nezahat’e Türklerin Jean d’Arc’ı diyoruz” ifadesi yer almıştır.

Bugün kendimize sormamız gereken soru şudur:

Biz, kendi kahramanlarımızı ne kadar tanıyoruz?

NOT: Daha fazla kahramanın hayatına tanıklık etmek isteyen okurlarıma, Cumhuriyetimizin 100. yılına özel olarak çıkardığım “Parolamız Ya İstiklal Ya Ölüm” kitabımı tavsiye ederim.